Yaz aylarının vazgeçilmez içeceği olan meyan şerbeti için Şanlıurfa’ya 50 ton meyan kökü getirildi. Şanlıurfa’daki esnafın ramazan hazırlığı çerçevesinde Kahramanmaraş’tan getirtilen meyan kökü, iftar sofralarının da vazgeçilmez içeceği haline geldi. Serinletici bir içecek olmasının yanı sıra bir çok hastalığın da ilacı olarak bilinen Meyan kökü ramazan ayının gelmesiyle beraber daha çok satılmaya başlandı. Özellikle Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Gaziantep gibi illerde yetiştirilen ve tüketilen meyan kökü, genelde soğuk olarak tüketiliyor. Soğuk içilmesi tavsiye edilen meyan şerbeti başta mide ve böbrek olmak üzere birçok hastalığa iyi gelmesiyle biliniyor.

MEYAN NEDİR ? Meyanbalı ile ilgili bazı kaynaklarda verilen bilgilerde ise “Haziran-temmuz ayları arasında sari-mavi veya kahverengi çiçekler açan, 0,4-2 m yüksekliginde, çok yıllık çalımsı bitkilere "meyan" denir. Meyan bitkisinin 6 türü Türkiye’de yetişmektedir. Daha çok Güney, Orta ve Doğu Anadolu’da yaygınlık göstermektedir. Bir kısmının kökleri tatlı, bir kısmının ise acıdır. Tatlı meyan Anadolu’da iki varyetesi bulunur. Bu türün çiçekleri mor ve tüysü yapraklıdır. Meyvelerinin üzeri çıplaktır veya tüylüdür. Bâzı yerlerde piyan olarak da bilinir. Bitkinin kökleri, meyan kökü olarak tanınmakta ve kullanılmaktadır. Köklerinin kabuğu soyulduktan sonra veya soyulmadan güneşte kurutularak piyasaya sürülür. Bileşiminde nişasta, sekerler, zamk, razın, glisirrizin vardır. Glisirrizin sekerden daha tatlı bir bileşiktir.

 FAYDALARI ; Köklerdeki miktarı, bölgeden bölgeye değişir ve köklerin de etkili maddesidir. Kökler, göğüs yumuşatıcı, balgam söktürücü, idrar çoğaltıcı ve taç düzenleyici özelliğe sahiptir. Eczâcılıkta toz hâlinde, hapların hazırlanmasında sekil vermede kullanilir. Sigara ve plastik sanayicinde de kullanılan ilkel maddedir. Kola adi altında hazırlanan içeceklerin terkibine de girer. Ayrıca tâze veya kuru köklerinin kaynar su ile muâmelesi ve sonra alçak basınçta yoğunlaştırmak sûretiyle meyan balı elde edilir. Ticârette toz veya kalıplar hâlinde bulunur. Parlak siyah renkli, tatlı lezzetlidir. Suda kolaylıkla erir. Meyan balındaki glisirrizin miktarı daha fazladır. Memleketimizde de meyan balı elde eden tesisler vardır. Göğüs yumuşatıcı, öksürük kesici, yara iyi edici özellikleri vardır. Mîde hastaliklarinda (bilhassa gastritte) faydalıdır. Meyan kökünün su ile tüketilmesi sonucunda elde edilen hülasa ise meyan şerbeti olarak bilinir. Daha çok Güneydoğu Anadolu bölgesinde elde edilir ve kullanılır. Meyan şerbeti koyu esmer renkli ve tatlı lezzetlidir. Göğüs yumuşatıcı, balgam söktürücü, öksürük kesici ve serinletici özelliktedir.

GAPHA Orhan Kaya